Spandex Là Gì? Khám Phá Đặc Tính Và Ứng Dụng Trong Ngành May Đồng Phục Doanh Nghiệp

Spandex được biết đến là chất liệu sợi công nghiệp mang đặc tính co giãn, góp phần tạo nên độ đàn hồi cho chất liệu vải. Chúng được ứng dụng nhiều trong các ngành sản xuất thời trang. Vậy vải sợi Spandex là gì, có đặc điểm như thế nào và được ứng dụng ra sao trong lĩnh vực đồng phục doanh nghiệp? Hãy cùng khám phá chi tiết qua bài viết sau của Hatin.

Sợi spandex là gì?

Vải sợi Spandex, còn được biết đến với các tên gọi khác như Lycra hay Elastane, là một loại sợi tổng hợp được cấu tạo từ polyurethane với khả năng co giãn cực cao – có thể kéo giãn từ 2 đến 8 lần chiều dài ban đầu mà vẫn giữ nguyên hình dáng ban đầu sau khi sử dụng.

Spandex được phát minh vào năm 1958 bởi nhà hóa học Joseph Shivers tại công ty DuPont, Mỹ. Ban đầu, loại sợi này được phát triển để thay thế cao su trong ngành dệt may bởi độ bền và độ đàn hồi vượt trội. Tên gọi "Spandex" thực chất là từ đảo chữ của “expands” (mở rộng), phản ánh trực tiếp tính năng quan trọng nhất của loại sợi này.

Sợi Spandex không bao giờ được dệt riêng lẻ, mà luôn được pha với các loại sợi khác như cotton, polyester, rayon, nylon... để tận dụng cả độ co giãn và sự mềm mại, bền đẹp của sợi gốc.

Quy trình tạo ra sợi vải spandex

Quy trình tạo ra sợi vải Spandex (còn gọi là Lycra hoặc Elastane) tương đối phức tạp, thuộc về ngành công nghệ hóa học – dệt sợi tổng hợp. Dưới đây là quy trình tổng quát gồm 6 bước chính để tạo nên sợi Spandex:

Chuẩn bị nguyên liệu (Polyurethane)

• Thành phần chính tạo nên Spandex là polyurethane – một loại polymer đàn hồi.

• Polyurethane được tổng hợp từ quá trình phản ứng giữa hai hợp chất hóa học chính:

  • Diisocyanate (thường là MDI hoặc TDI)

  • Polyester hoặc polyether polyol

• Kết quả phản ứng tạo thành hỗn hợp polymer lỏng có khả năng kéo giãn – chính là nền tảng của sợi Spandex.

Quá trình kéo sợi dạng khô (Dry Spinning)

Đây là phương pháp phổ biến nhất để sản xuất sợi Spandex.

Quy trình gồm các bước nhỏ:

• Pha trộn polymer: Polyurethane được hòa tan trong dung môi đặc biệt (thường là DMAc – dimethylacetamide) để tạo thành dung dịch nhớt.

• Đưa vào máy kéo sợi: Dung dịch polymer được bơm qua các lỗ nhỏ của đầu phun (spinneret) để tạo thành sợi mảnh.

• Bay hơi dung môi: Khi sợi đi qua buồng gia nhiệt, dung môi sẽ bốc hơi, để lại các sợi rắn và khô.

Kéo căng sợi (Stretching)

• Sau khi khô, sợi được kéo giãn ra từ 2 đến 4 lần so với chiều dài ban đầu.

• Việc kéo căng giúp xếp lại cấu trúc phân tử, tạo khả năng đàn hồi cho sợi.

Cố định sợi (Setting)

• Sợi Spandex sau khi được kéo giãn sẽ được nhiệt cố định ở mức nhiệt vừa phải.

• Mục đích là để giữ cho sợi không co lại, đảm bảo tính ổn định về hình dạng và đàn hồi trong quá trình sử dụng.

Bôi dầu chống tĩnh điện và bôi trơn (Finishing)

• Sau khi ổn định hình dạng, sợi sẽ được phủ một lớp dầu bôi trơn hoặc chống tĩnh điện, giúp dễ dàng hơn trong quá trình dệt.

• Lớp phủ này còn làm cho sợi Spandex mượt mà hơn, giảm ma sát, tăng độ bền sợi trong quá trình xử lý dệt may.

Cuộn sợi và đóng gói

• Sợi Spandex sau hoàn thiện sẽ được cuộn lại thành ống sợi, phân loại theo kích thước, độ co giãn (denier) và độ dài.

• Sau đó, chuyển đến nhà máy dệt để pha với cotton, polyester hoặc các loại sợi khác tùy mục đích sử dụng.

Đặc điểm nổi bật của vải sợi Spandex

• Điểm mạnh nhất của vải sợi Spandex chính là khả năng co giãn – không chỉ theo chiều ngang mà còn theo chiều dọc (co giãn 4 chiều). Điều này đặc biệt lý tưởng cho các loại trang phục đòi hỏi sự vận động linh hoạt như áo thun đồng phục, đồ thể thao, đồng phục kỹ thuật...
• Nhờ cấu trúc đàn hồi, vải Spandex giúp sản phẩm giữ được phom dáng lâu dài, ngay cả sau nhiều lần giặt. Khác với cotton 100% dễ nhăn và bai dão, spandex giúp áo luôn giữ được nét gọn gàng, chuyên nghiệp – rất phù hợp với đồng phục công sở.
• Spandex có độ nhẹ, mịn và trơn, giúp vải dễ dàng ôm lấy cơ thể một cách tự nhiên. Khi mặc áo làm từ vải sợi Spandex, người mặc sẽ cảm thấy nhẹ nhàng – linh hoạt – không bị thít chặt khó chịu.
• Spandex có khả năng chịu lực kéo tốt, ít bị rách hay giãn đột ngột. Ngoài ra, vải còn kháng hóa chất nhẹ, không bị ảnh hưởng nhiều bởi mồ hôi hoặc các dung dịch giặt tẩy thông thường.
• Đây là đặc tính được đánh giá cao khi sử dụng vải Spandex trong môi trường nóng ẩm như Việt Nam. Vải dễ thoát hơi nước, không gây cảm giác ẩm ướt khi mặc lâu, đồng thời rất dễ giặt và khô nhanh.

Ứng dụng của vải sợi Spandex trong ngành đồng phục doanh nghiệp

Áo polo đồng phục công sở

Áo polo pha Spandex giúp ôm dáng vừa vặn, dễ cử động, giữ phom suốt cả ngày. Đặc biệt, các loại vải như coolmax spandex hoặc poly spandex được ưa chuộng nhờ không nhăn, không phai màu và dễ in/thêu logo sắc nét.

Áo thun sự kiện – teambuilding – quảng cáo

Các hoạt động ngoài trời yêu cầu trang phục phải bền – thoáng – dễ vận động. Áo thun đồng phục có vải Spandex đáp ứng yêu cầu này khi kết hợp sự nhẹ nhàng, thoáng khí và tính đàn hồi cao.

Đồng phục spa – y tế – thẩm mỹ

Trong môi trường cần sự gọn gàng và thẩm mỹ cao, vải Spandex cho phép tạo dáng ôm sát nhẹ nhàng, nhưng vẫn mang lại cảm giác dễ chịu khi mặc lâu.

Đồng phục ngành dịch vụ – nhà hàng – khách sạn

Spandex giúp bộ đồng phục vừa vặn, chuyên nghiệp, hỗ trợ nhân viên hoạt động linh hoạt khi làm việc liên tục. Chất liệu không nhăn và ít bám bẩn cũng giúp tiết kiệm thời gian bảo quản.

-----------------------------------------

Hatin Uniform - Xưởng sản xuất đồng phục chất lượng cao

▪︎ Hotline: 09 1123 9313

▪︎ Website: www.hatin.vn

▪︎ Shopee: https://shopee.vn/hatinuniform

▪︎ Showroom: 254/24 Lê Văn Thọ, Phường 11, Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh